تبلیغات
گروه آموزشی مکانیک خودرو استان یزد - مراقبت از روغن دنده (واسکازین) اتومبیل خود را جدی بگیرید

مراقبت از روغن دنده (واسکازین) اتومبیل خود را جدی بگیرید

چهارشنبه 30 آذر 1390 10:14 ق.ظنویسنده : گروه مکانیک خودرو

 
امروزه از روانکارها مانند روغن موتور و روغن دنده به طور گسترده‏ای در اتومبیل‏ها استفاده می‏شود. از آنجایی که این روغن‏ها در دما، فشار و سرعت‏های متفاوت مورد استفاده قرار می‏گیرند، برای روانکاری مطلوب و تطبیق با شرایط عملکرد مورد نیاز از روغن‏های پایه (base oil) متفاوت و افزودنی‏های گوناگونی در ساخت آنها استفاده می‏شود

 امروزه از روانکارها مانند روغن موتور و روغن دنده به طور گسترده‏ای در اتومبیل‏ها استفاده می‏شود. از آنجایی که این روغن‏ها در دما، فشار و سرعت‏های متفاوت مورد استفاده قرار می‏گیرند، برای روانکاری مطلوب و تطبیق با شرایط عملکرد مورد نیاز از روغن‏های پایه (base oil) متفاوت و افزودنی‏های گوناگونی در ساخت آنها استفاده می‏شود به‏طورکلی انواع روغن‏های پایه که برای ساخت روانکارها مورد استفاده قرار می‏گیرند به سه گروه تقسیم می‏شوند:
- روغن‏های پایه معدنی با ویسکوزیته 1000-460 سانتی استوک.
- روغن‏های پایه سنتتیک (سنتزی) شامل پلی آلفا اولفین‏ها (pao)، روغن‏های استری یا پلی گلایکول‏ها و . . . با ویسکوزیته 6800-32 سانتی استوک.
- روغن‏های پایه مخلوط متشکل از روغن‏های معدنی و سنتتیک با محدوده ویسکوزیته 1500-68 سانتی استوک.
افزودنی‏ها
افزودنی‏ها (additives) موادی هستند که جهت بهبود عملکرد روغن پایه به آن اضافه شده و باعث عملکرد بهتر روانکار و عمر بالاتر قطعات می‏شوند. ترکیب شیمیایی متفاوت افزودنی‏ها و مقادیر آنها بر حسب نوع و وضعیت‏های عملکرد خاص روغن (دما، فشار، جنس قطعات، سرعت و شرایط محیط) تعیین می‏شود. انواع افزودنی‏ها در روغن به شرح ذیل هستند:
- کاهش دهنده اصطکاک: ساختار کریستالی این افزودنی‏ها لایه‏هایی مولکولی را بین قطعات قرار می‏دهد و باعث حرکت روانتر آنها می‏شود. گرافیت، مولیبدن دی سولفید، بور نیترید، تنگستن دی سولفید، پلی تترافلوئور اتیلن و . . . برخی از این مواد هستند.
- افزودنی‏های ضد سائیدگی: وقتی لایه روغن بین قطعات قرار می‏گیرد، از تماس مستقیم فلز با فلز جلوگیری کرده و باعث افزایش عمر آنها می‏شود. فیلم یا لایه روغن با سطح فلز واکنش می‏دهد و از سطح تماس محافظت می‏کند که وظیفه اصلی انجام این عمل بر عهده موادی مثل روی دی تیوفسفات (zdp)، روی دی آلکیل دی تیوفسفات (zddp)، ‏تری کرسیل فسفات (tcp) و . . . است.
- افزایش دهنده فشارپذیری: این مواد که به extreme pressure یا ep معروفند هنگامی که قطعات تحت فشار بسیار زیاد قرار می‏گیرند از تماس فلز با فلز جلوگیری کرده و مکانیزم عمل آنها شبیه افزودنی‏های ضد سائیدگی است. برخی از مهمترین این افزودنی‏ها عبارتند از: پارافین‏های کلردار شده، چربی‏های گوگرد‏دار شده، استرها، روی دی آلکیل دی تیوفسفات (zddp) و مولیبدن دی سولفید.
- بازدارنده خوردگی و زنگ زدگی: با تشکیل یک لایه نازک محافظ روی لایه اولیه و جذب شدن روی همین لایه، قطعه را از تماس با اکسیژن، آب و دیگر مواد شیمیایی فعال حفظ می‏کند. ترکیبات قلیایی، استرها، مشتقات آمینو اسیدها و . . . در این گروه قرار می‏گیرند.
- آنتی اکسیدان‏ها: روغن‏های معدنی در مقابل اکسیژن هوا واکنش نشان داده و با تشکیل اسیدهای آلی، سبب افزایش ویسکوزیته روغن، تشکیل لجن و مواد ساینده می‏شوند، افزودنی‏های ضد اکسید شدگی مانند سولفیدهای آروماتیک، روی دی تیونیل فسفات (zdp)، الکیل سولفیدو آمین‏های آروماتیک و . . . از بروز این اتفاق در روغن جلوگیری می‏کنند.
- پاک کننده‏ها: این افزودنی‏ها مواد حاصل از واکنش‏های مختلف به جای مانده روی قطعات را از سطح فلز پاک‏سازی کرده و با تشکیل یک لایه محافظ از تشکیل لجن و ذرات ریز ساینده فلزات جلوگیری می‏کنند. آلکین‏های فنوله، سولفونه و فسفاته، آلکین‏های کلسیم‏دار، سدیم‏دار، منیزیم‏دار و باریم‏دار به عنوان پاک کننده در روانسازها استفاده می‏شوند.
- کاهنده نقطه ریزش: نقطه ریزش (pour point) پایین‏ترین دمایی است که یک روغن می‏تواند در آن جریان یابد. در دمای پایین روغن‏های معدنی به حالت نیمه جامد (wax) درآمده و سیالیت آنها کاهش می‏یابد. این دسته از افزودنی‏ها چنین حالتی را کاهش داده و باعث جریان یافتن روغن در دمای پایین می‏شوند. هم بسپارهایی (co-polymer) مانند پلی آلکیل متا اکریلات برای این منظور به‏کار گرفته می‏شوند.
- بهبود دهنده شاخص گرانروی: ویسکوزیته (گرانروی) روغن در دمای بالا به شدت کاهش پیدا می‏کند و سبب افت شدید قابلیت روان کنندگی روغن می‏شود. بهبود شاخص گرانروی یا vi (viscosity index) ویسکوزیته روغن را در سطح قابل قبولی نگه می‏دارد که این امر سبب پایداری لایه روغن حتی در دمای بالا می‏شود. این مواد به طور گسترده‏ای در روغن‏های چند درجه‏ای یا به اصطلاح قدیمی ترها چهارفصل مورد استفاده قرار می‏گیرند. پلیمرهای اکریلات مهم‏ترین بهبوددهنده شاخص ویسکوزیته در روانکارها محسوب می‏شوند.
- عوامل ضد کف: ایجاد تلاطم در روغن، سبب ایجاد حباب‏های هوا و کف در روغن می‏شود. اگرچه کف سبب اکسیداسیون روغن نمی‏شود اما به دلیل کم شدن میزان روغن در قسمت مورد نیاز، سبب کاهش اثر روانکاری روغن می‏گردد. دی متیل سیلیکون‏ها (دی متیل سیلوکسان‏ها) معمولاً به عنوان عامل ضد کف شناخته می‏شوند.
- پخش کننده‏ها: این عوامل ذرات خارجی به وجود آمده یا وارد شده در روغن مانند لجن و رسوب، گرد و خاک، محصولات حاصل از اکسیداسیون، آب و . . . را به طور یکنواحت در روانکار پخش کرده و از ناهمگن شدن آن جلوگیری می‏کنند. هیدروکربن‏های سوکسی نیمید بلند زنجیر مثل پلی ایزوبوتیلن سوکسی نیمید به عنوان پخش کننده در روان سازها استفاده می‏شود.
روانکارها بر اساس نوع و میزان افزودنی‏ها به روغن پایه و وظیفه‏ای که بر عهده دارند، بر مبنای استانداردهای خاصی طبقه بندی می‏شوند که بیان سطح کیفی با استاندارد api و گرانروی با استاندارد sae برای خودروسازی معتبرترین و معروف‏ترین آنها محسوب می‏شود. واژه api مخفف american petroleum institute و gear lubricant (api-gl) معیاری برای تعیین قابلیت تحمل فشار روغن دنده خودرو است که در حال حاضر استانداردهای رایج و معتبر آن سطوح gl4 و gl5 هستند. روغن دنده یا واسکازین با سطح کیفی gl4 در محورهایی با دنده هیپوئید و دنده‏های مخروطی مارپیچ که شرایط عملکرد نسبتاً سختی از نظر سرعت و بار دارند، کاربرد داشته و روغندندهبا سطح کیفیت gl5 بهویژه دندههای هیپوئید و در محورهایی با شرایط عملکردی سرعت بالا، بار ناگهانی یا سرعت پایین و گشتاور بالا به‏کار میروند. در واقع واسکازین مورد نیاز اتومبیل‏های دیفرانسیل جلو gl4 و برای انواع دیفرانسیل عقب gl5 است.
علاوه بر انواع گفته شده، روغن جعبه دنده‏های اتوماتیک معروف به روغن هیدرولیک یا قرمز با سطوح کیفی خاص atf-ii و atf-iii تولید می‏شوند که ویسکوزیته پایینی داشته و فرمولاسیون آنها نسبت به انواع دیگر پیچیده‏تر است. برای این روغن‏ها طبقه‏بندی خاصی وجود ندارد و شرکت‏های سازنده خودرو استانداردهای ویژه‏ای را تعریف کرده‏اند که mercon مربوط به شرکت فورد و dextron مربوط به شرکت جنرال موتورز، پرکاربردترین آنها به شمار می‏روند.
پس از شناخت رده کیفیتی روغن دنده، انتخاب واسکازین نیز مانند هر روانکار دیگری نیاز به اطلاع از گرانروی آنها دارد، به‏طور کلی ویسکوزیته یا همان گرانروی در روغن‏های خودرویی با استاندارد sae مخفف عبارت society of automotive engineering تعریف می‏شود و ویسکوزیته مناسب روانکارهای هر اتومبیل در دفترچه آن تعریف شده که می‏تواند به صورت چند درجه‏ای مثلاً (sae75w80) یا تک درجه‏ای مثلاً (sae80w) باشد. بنابراین جهت انتخاب روغن دنده مناسب و زمان تعویض آن مناسب‏ترین مرجع، دفترچه راهنمای خودرو و عمل به توصیه شرکت سازنده است.

 http://www.machinemag.com


آخرین ویرایش: - -

 
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر